Nurkowanie z akwalungiem to umiejętność, którą można opanować w ciągu kilku dni – pod warunkiem, że trafi się na dobrze zorganizowany kurs i solidnego instruktora. Open Water Diver to pierwszy i najważniejszy stopień w podwodnej hierarchii certyfikatów. Po jego ukończeniu można nurkować samodzielnie (w parach) do głębokości 18 metrów niemal na całym świecie. Zanim jednak zejdzie się pod wodę po raz pierwszy z butlą na plecach, warto wiedzieć, co dokładnie czeka na kursie i jak się do niego przygotować.
Struktura kursu OWD – teoria, basen i wody otwarte
Kurs nurkowania w systemie Open Water Diver składa się z trzech modułów, które uzupełniają się nawzajem. Żadnego z nich nie można pominąć – każdy certyfikujący system tego przestrzega.
Moduł teoretyczny kursu OWD
Teoria obejmuje fizykę nurkowania, fizjologię człowieka pod ciśnieniem, obsługę sprzętu i zasady planowania nurkowań. Uczestnicy uczą się m.in. o prawie Boyle’a (objętość gazu maleje wraz ze wzrostem ciśnienia), o tym, dlaczego nie wolno wstrzymywać oddechu podczas wynurzania i jak działają tabele dekompresyjne. W PADI i SSI materiał dostępny jest w formie e-learningu – kursy można ukończyć zdalnie przed przyjazdem do szkoły, co skraca czas spędzony na sali. CMAS bazuje częściej na zajęciach stacjonarnych z instruktorem.
Egzamin teoretyczny to zazwyczaj test wielokrotnego wyboru. W PADI minimalny wynik to 75%, choć większość kursantów osiąga powyżej 90% przy pierwszym podejściu. Materiał nie jest trudny, o ile ktoś rzeczywiście przeczyta podręcznik lub uważnie śledzi e-learning.
Zajęcia w basenie – confined water
Basen (w nomenklaturze PADI i SSI: “confined water”) to miejsce, gdzie po raz pierwszy zakłada się sprzęt i nurkuje. Sesji basenowych jest zwykle 4-5, a każda trwa 2-3 godziny. Ćwiczy się tu podstawowe umiejętności: oczyszczanie maski z wody, oddychanie z oktopusa partnera w sytuacji awaryjnej, neutralizację pływalności i poruszanie się przy dnie bez wzbijania osadów.
Jedno z trudniejszych ćwiczeń to zdjęcie maski pod wodą i ponowne jej założenie. Dla wielu kursantów brzmi to strasznie, ale z doświadczenia instruktorów wynika, że po pierwszej próbie większość osób przestaje się tym stresować. Basen daje bezpieczne środowisko, w którym można popełniać błędy bez konsekwencji.
Nurkowanie dla początkujących w wodach otwartych – co czeka po basenie
Po zaliczeniu basenu i teorii przychodzi czas na nurkowania w wodach otwartych. Certyfikat OWD wymaga minimum 4 nurkowań w jeziorze, morzu lub zalewie – co najmniej dwa z nich muszą sięgać głębokości 12-18 metrów.
Pierwsze nurkowanie w otwartej wodzie to zupełnie inne doświadczenie niż basen. Widoczność bywa ograniczona, temperatura wody jest inna, a dno nie zawsze jest płaskie. Właśnie dlatego umiejętności opanowane w basenie muszą być dobrze ugruntowane. W Polsce kursy z nurkowaniami otwartymi odbywają się najczęściej na Jeziorze Tarnobrzeskim, jeziorach śląskich (np. Pogoria III), zalewach w okolicach Trójmiasta lub na Kaszubach. Szkoły z kursem nurkowania w Warszawie czy kursem nurkowania w Krakowie zazwyczaj organizują wyjazdy na wyznaczone akweny, nierzadko w ramach weekendowych wypadów.
Podczas nurkowań otwartych instruktor sprawdza, czy kursant potrafi samodzielnie wykonać wszystkie ćwiczenia z basenu w realnych warunkach. Oceniana jest m.in. kontrola pływalności, umiejętność sygnalizacji pod wodą i zachowanie w sytuacjach awaryjnych. Po ukończeniu tych nurkowań szkoła wydaje tymczasowy certyfikat, a docelową kartę plastikową można odebrać lub zamówić wysyłkowo.
PADI, SSI, CMAS – porównanie organizacji certyfikujących
Wybór organizacji certyfikującej to jedno z pierwszych pytań, które zadają sobie osoby rozpoczynające nurkowanie z akwalungiem. Różnice są realne, choć nie tak dramatyczne, jak sugerują czasem gorące dyskusje na forach nurkowych.
PADI (Professional Association of Diving Instructors) to największa organizacja na świecie – wydała ponad 28 milionów certyfikatów do 2024 roku. Kurs OWD jest dobrze ustandaryzowany, materiały e-learningowe są przejrzyste, a certyfikat PADI jest akceptowany przez wypożyczalnie sprzętu i centra nurkowe w niemal każdym miejscu na świecie.
SSI (Scuba Schools International) to druga co do wielkości organizacja. Program jest zbliżony do PADI, materiały dostępne cyfrowo, a certyfikaty honorowane równie powszechnie. SSI różni się tym, że materiały szkoleniowe są przypisane do konkretnej szkoły nurkowej, co oznacza, że kursant jest trochę silniej związany z centrum, w którym zaczął naukę.
CMAS (Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques) to organizacja z europejskimi korzeniami, mocno zakorzeniona w Polsce za sprawą PŁETWONUREK.PL i Polskiego Związku Płetwonurków. Program CMAS jest bardziej akademicki, daje solidne podstawy teoretyczne i jest często wybierany przez osoby, które chcą zostać instruktorami lub rozwijać się w nurkowaniu technicznym.
| Organizacja | Zasięg | Styl szkolenia | E-learning |
| PADI | Globalny | Standardowy, przystępny | Tak (PADI eLearning) |
| SSI | Globalny | Podobny do PADI | Tak (SSI Digital Learning) |
| CMAS | Europa, Polska | Akademicki, tradycyjny | Częściowo |
Żadna organizacja nie jest obiektywnie lepsza – wybór powinien zależeć od tego, gdzie planujesz nurkować po kursie i jakie masz długofalowe ambicje.
Wymagania zdrowotne, wiekowe i koszty kursu nurkowania
Przed zapisaniem się na kurs warto sprawdzić, czy spełnia się podstawowe wymagania. Nie każdy może nurkować bez ograniczeń i lepiej wiedzieć o tym wcześniej niż na pierwszych zajęciach basenowych.
Wiek i stan zdrowia
Minimalny wiek na pełny certyfikat OWD to 15 lat (PADI, SSI) lub 14 lat (CMAS). Dzieci od 8-10 roku życia mogą uczestniczyć w programach juniorskich z ograniczeniami głębokości. Górna granica wieku formalnie nie istnieje – nurkują osoby po siedemdziesiątce, o ile ich stan zdrowia na to pozwala.
Każdy uczestnik kursu wypełnia kwestionariusz medyczny. Jeśli zaznaczono choć jedno “tak” przy schorzeniach takich jak astma, choroby serca, cukrzyca, padaczka czy niedawne operacje – wymagane jest zaświadczenie od lekarza. Warunki, które trwale wykluczają nurkowanie, zdarzają się rzadko, ale nieleczona astma wysiłkowa czy przebyta spontaniczna odma opłucnowa to bezwzględne przeciwwskazania.
Ile kosztuje kurs OWD w Polsce
Ceny kursu OWD w Polsce w 2024-2025 roku wahają się między 900 a 1800 złotych, w zależności od lokalizacji, organizacji i standardu szkoły. Kurs nurkowania w Warszawie i kurs nurkowania w Krakowie plasują się zwykle w górnym przedziale cenowym (1200-1800 zł), natomiast szkoły działające bliżej akwenów otwartych – np. na Śląsku lub Wybrzeżu – bywają tańsze.
W cenie zazwyczaj mieści się:
Sprzęt osobisty (maska, płetwy, skafander) można dołożyć we własnym zakresie, ale na etapie kursu nie jest to niezbędne. Warto jednak zainwestować we własną maskę – źle dopasowana powoduje przecieki i potrafi zepsuć przyjemność z nurkowania niezależnie od umiejętności.
Jak wybrać szkołę nurkowania – na co zwrócić uwagę
Wybór szkoły ma większy wpływ na jakość kursu niż wybór organizacji certyfikującej. Dobry instruktor przeprowadzi przez materiał każdego systemu sprawnie, słaby zrazi do nurkowania nawet w ramach najlepiej zaprojektowanego programu.
Przy weryfikacji szkoły sprawdź przede wszystkim, ilu kursantów przypada na jednego instruktora. W basenie rozsądne maksimum to 6-8 osób, podczas nurkowań otwartych – 4-6. Jeśli szkoła nie chce podać tych liczb, to sygnał ostrzegawczy. Zapytaj też, gdzie odbywają się nurkowania otwarte i czy transport jest wliczony w cenę. Zdarza się, że szkoła w dużym mieście realizuje tę część kursu 200 km dalej, a koszt dojazdu spada na kursanta.
Opinie warto szukać nie tylko na stronie szkoły. Grupy nurkowe na Facebooku i fora takie jak Podwodny Świat to miejsca, gdzie nurkujący Polacy wypowiadają się szczerze o konkretnych szkołach i instruktorach. Kilkanaście minut researchu przed wpłaceniem zaliczki może zaoszczędzić rozczarowania.
Warto też sprawdzić, czy instruktor jest aktywnym nurkiem – czyli czy sam regularnie schodzi pod wodę poza kursami. Instruktorzy, którzy nurkują dla przyjemności, zazwyczaj inaczej przekazują pasję do tego sportu niż ci, którzy traktują to wyłącznie jako pracę sezonową.
Kurs OWD to dopiero początek. Po certyfikacie otwierają się kolejne stopnie: Advanced Open Water, Rescue Diver i specjalizacje takie jak nurkowanie nocne, podlodowe czy w jaskiniach. Większość osób, które ukończyły OWD, przyznaje, że największą niespodzianką była nie trudność kursu, lecz to, jak szybko poczuły się pewnie pod wodą.
